HaberAdres.com.tr – Günümüzün dijitalleşen dünyasında, e-ticaretin sunduğu ‘tek tıkla iade’ kolaylığı, tüketiciler için büyük bir konfor sağlarken, işletmeler ve çevre için ciddi bir lojistik ve maliyet yükü oluşturuyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, hızla büyüyen iade ekonomisinin ardındaki maliyet ve çevresel zorlukları mercek altına aldı.
İade Süreci, Üretim Maliyetini Aşabiliyor
Dr. Pala’nın analizleri, bazı durumlarda bir ürünün iade sürecinin, üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük getirebildiğini ortaya koyuyor. Bu durum, özellikle giyim gibi sektörlerde sıkça karşılaşılan bir problem. Tüketicinin kolayca yapabildiği iade işlemleri, işletmeler için karmaşık ve maliyetli bir lojistik zincirini tetikliyor. Bu zincir; ürünün toplanması, taşınması, kalite kontrolünden geçirilmesi, yeniden paketlenmesi ve stoklara geri alınması gibi birçok adımı içeriyor.
Yaşar Üniversitesi’nden Dr. Melisa Özbiltekin Pala, bu konuya dair yaptığı değerlendirmede, “Örneğin bir kazağın üretim süreci, ölçek ekonomileri sayesinde genellikle daha düşük maliyetli gerçekleşir. Ancak iade edilen bir ürünün tekrar satışa sunulabilmesi için yürütülen adımlar, tekil bazda ele alındığında çok daha maliyetli hale gelebiliyor. Bu ekonomik baskı, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden işlemek yerine imha etme yoluna itebiliyor” ifadelerini kullandı.
Görünmeyen Karbon Ayak İzi ve Çevresel Etkiler
Online alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte, tüketiciler için sunduğu kolaylıklar, lojistik sektörü için önemli bir sınav haline gelmiş durumda. Özellikle giyim ürünlerinde görülen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ kavramını daha da ön plana çıkarıyor. Dr. Pala, masum görünen bir iade işleminin bile, ürünün ilk üretim maliyetini aşan operasyonel bir yük oluşturmasının yanı sıra, ciddi bir karbon ayak izi yaratarak çevresel sorunlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Tüketicilerin en sık iade nedeni olarak belirttiği ‘beden uyuşmazlığı’, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde önemli bir çevre kirliliğine neden olabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ şeklindeki rahatlığının yarattığı görünmeyen karbon yükünü şu sözlerle açıklıyor: “Bir ürün, kargo aracılığıyla önce toplama merkezlerine, ardından ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınıyor. Sonrasında yeniden paketlenip stoklanıyor ve başka bir sevkiyata hazırlanıyor. Özellikle moda perakendeciliğinde, bir ürünün başına düşen karbon salınımı, ilk sevkiyat sırasındaki emisyonu aşabiliyor. Bu durum, sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturuyor. Tüketicinin basit bir iade kararı, arka planda önemli bir çevresel maliyet yaratıyor ve iade ekonomisi süreçlerinin sürdürülebilirlik açısından yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılıyor.”
Çözüm Stratejik İyileştirmede Yatıyor
Dr. Pala, bu karmaşık sorunun çözümünün stratejik iyileştirmelerden geçtiğini vurgulayarak, “Tersine lojistik süreçleri dikkatli ve düzenli bir şekilde yönetildiğinde, taşıma planlaması, enerji verimliliği ve geri dönüşüm altyapısının iyileştirilmesi gibi adımlarla riskler minimize edilebilir. Doğru yönetilen bir tersine lojistik modeli, hem operasyonel verimliliği artırır hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu hale gelir” şeklinde konuştu. HaberAdres.com.tr olarak, bu önemli konunun takibini sürdüreceğiz.
