‘Al Fadimem’ Türküsü’nün Kayıp Hikayesi Gün Yüzüne Çıktı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü arasında yaşanmış derin bir sevda öyküsünden doğan ve nesilden nesile aktarılan efsanevi türkü ‘Al Fadimem’‘in sır perdesi aralandı. Yıllardır dillerden düşmeyen bu hüzünlü türkünün ardındaki gerçek hikayeyi ve daha önce bilinmeyen sözlerini ortaya çıkarmak amacıyla kapsamlı bir proje hayata geçirildi.
TÜBİTAK Destekli Projeyle Türkülerin İzinde
Türk Dili ve Edebiyatı alanında düzenlenen TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde önemli bir çalışma gerçekleştirildi. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan proje, ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adını taşıyor. Bu proje sayesinde, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek öyküsü ve ilk orijinal sözleri, birinci elden kaynaklarla titizlikle derlendi.
Halk Kültüründe Türkülerin Dönüşümü Araştırıldı
Araştırmanın temel amacı, halk kültürünün en önemli taşıyıcılarından olan türkülerin zaman içerisinde geçirdiği söz ve anlam değişimlerini gözler önüne sermekti. Bu kapsamda, ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları olduğu düşünülen Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile aynı döneme tanıklık etmiş akrabaları ve köylü komşularla yapılan derinlemesine mülakatlar, çalışmanın en sağlam dayanaklarını oluşturdu.
Bir Sevdanın Türküye Dönüşen Acı Öyküsü
Yapılan görüşmeler neticesinde ortaya çıkan bilgilere göre, Efe Kadir’in yetim ve yoksul olması sebebiyle Fadime ile evlenmek için gerekli maddi imkanlara sahip olmadığı anlaşıldı. Bu durum üzerine Efe Kadir, sevdiği kızı kaçırmaya karar verdi. Fadime’nin de gönüllü olarak bu kaçışa razı olmasıyla hikaye dramatik bir hal aldı. Ancak kaçış sonrası, Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi nedeniyle (o dönemde yaş büyütme işlemleri yaygın olmadığından), ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Fadime ise ailesi tarafından istemediği başka biriyle evlendirildi. Bu ayrılık acısı, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve bestelediği türkülere yansıdı. İşte ‘Al Fadimem’ de bu acı dolu ayrılığın bir sonucu olarak ortaya çıkan türkülerden biriydi.
40 Yıllık Ses Kaydı Türküye Işık Tuttu
Projenin en çarpıcı bulgularından biri, türkü kahramanı Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş 40 yıllık bir kasetin gün yüzüne çıkarılması oldu. 1985 yılında, o dönemde Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu eşsiz ses kaydında, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat kendi sesiyle okuduğu tespit edildi. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireylerinin özenle sakladığı bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsü‘nün ilk ve orijinal sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıyor.
Kayıp Kıtalar ve Gerçek Sözler Bulundu
Yapılan saha çalışmaları ve elde edilen ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak, türkünün daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaları da derlendi. Bu önemli keşif, ‘Al Fadimem’ türküsünün nesiller boyu aktarılırken geçirdiği değişimi somut verilerle gözler önüne sererken, halk müziğimizin zenginliğini ve geçmişten günümüze uzanan kültürel mirasını da bir kez daha kanıtladı. haberadres.com.tr olarak, bu değerli çalışmayı sizlere ulaştırmaktan gurur duyuyoruz.
